Дискография + олох историята

Өйдүүрбүттэн ыла мин бэйэбин Сир олохтооҕунан ааҕарым. Дойдулар икки ардыларыгар кыраныыссалары көрбөт этим, дьон бэйэлэрин планеталарын устун босхо сылдьыбаттарыттан дьиҥнээхтик сөҕөрүм. Ол иһин бары дьон тэҥнэр, бары биир планетаҕа ыаллыылар диэн итэҕэллээх улааппытым. Ол эрээри кыра сааспыттан ыла дьон бэйэ-бэйэлэригэр оҥорор ыарыыларын барытын билиэрдэр ыарахаттары көрсүбүтүм. Билигин оҕо эрдэхпинээҕи хаартыскаларбын көрдөхпүнэ, бу уолчааны быыһыах, кинини кэлэр күннэргэ кэтэһэр санаа баттыгыттан уонна кырдьыга суох буолуулартан көмүскүөх баҕам күүскэ кэлэр.

Иннигитигэр кыра уол турар. Кини кыһын, цивилизацияттан ыраах, тымныы Арктикаҕа, дьылҕа баҕатынан арассыыйа империятын билиҥҥи колониятыгар төрөөбүт. Кини кореяттан докумуона суох кэлбит мигрант дьон уонна Арктика төрүт омуктарыттан биирдэстэрин, бэйэлэрин айылҕа оҕолоро диэн ааттанар дьон удьуора. Бу уолчаан бэйэтигэр төннөн, бэйэтин таптыырга үөрэниэн иннинэ туох нөҥүө ааһыахтааҕын билигин билбэт. Билиҥҥитэ кини эрэлинэн, итэҕэлинэн уонна тапталынан толору көрө турар, ол барытын бу суолга сүтэриэҕэ…

Өйдүүрбүттэн ыла сценаҕа илиибэр микрофоннаах тахсарбын аҕар ааҕарым. Атын дьон иннигэр бастакы ырыабын нууччалыы ырыалаабытым, тугу ырыалыырбын биир да тылын өйдөөбөт бэрдэрбэ. Ол арассыыйа бырайаатынааҕы пропагандалаах «Чебурашка» мультфильмтан ырыа этэ. Мультфильмнэргэ коммунистическай пропаганда баарын иһигэр, ырыа бэйэтэ оҕо курдук сарданаах уонна чыстай, чэпчэлик да буоллар. Ол эрээри мин бастакы тылым саха тыла буолан, тыллар суолталарын өйдөөбөт этим, мультфильм картыинкаларыттан туттарбыт суолтабын рак өйдүүр этим.

Бирдэ, кыра арктическай төрөөбүт куоратым Ньурбаттан Сула салаатыгар айанныахха, магнитофону бастакытын көрбүтүм. Иним буолар ааһынаах сирэйгэр сүгүсэр магнитофонун аһалбыта уонна барытын суруйа сылдьара. Мин чаччый үс эбэтэр түөрт саастаах этим быжыылаах. Аймахтарым ол тиэритинэх тарда ырыалаа диэн көрдөстөр, ол суруйарын билбэт этим. Ырыалаарыхтаахпын иһин наһаа доргуйдум. Ырыалаабытым, онтон иним суруйбутун истэрдэ. Ол иһин бастакытын ырыаммын тастын истибитим, бастакытын бэйэм куолаһын истибитим. Сурук миэхэ сөбүгэр көстүбүт буоллаах. Ол эрээри төгүрэхтээхтэр бары күлэ түһэргэ. Биир тыл күлүүлэхтик иһиллибит эбит: бэйэм да билбэккэ, «п» букваны «б» букванан уларытан ырыалаабытым. Аймахтарым күлсүбүттэрэ, ол булан мин куолаһымтан уонна саҥарбыттан кыбыстар буолбутум. Оҵо саастаахха ол куттала суох эбитин өйдөөбөппүн, ол иһин тэлэ тардыахтаан арассыбакка хаалара. Кэлинитин бу толору куолаһынан ырыалаарбыттан кыбыстар дьылларга кубулунна. Билигин, исилинээххэ, ол суругу истиэх этим да исиэр буолуо этэ. Хомойуоннаах, кини хаалбатах.

Олохпур бастакы ол суругун кэннэ мин арассыбакка эмиэ суруйтарарбын аҕар ааҕарым, бу сырыыстаахха сөптөөхтүүк, тухара да алҕаһа суох, ким да күлбэтин гына. Телевизорга микрофоннаах ырыаһыттары көрөн, хассан эмэтэ мин эмиэ сценаҕа тахсан ырыалаарбын аҕар ааҕарым. Бу барыта кутталаах дьиэгэ буолара: мамам бэйэтин дьиэтэ суох буолан, атын дьиэгэ бэйэтин олоҕун тэрийиэх буола сатаара, тухара барыттаах түгэнигэр иһэр улахан аймахтар кэлэн барыбытын судалаара бэрдэхтээхтэрэ. Аҕам кэлэн түннүктэри уонна ааннары алдьатыан, онтон араассына мамабын хараахпар көрдөрө охсуөх эттэрэ. Барыта сүрдээх этэ. Ол эрээри кыра Айаал бу барыта сытыара, дьону судалаар уонна охсуу сатамнаах буолбатах диэн итэҕэргэ дьулустаара. Ырыалар уонна сокуоннар баар буоллахтарына, бары олору туттуохтаахтар диэн санаар этим. Онтун да буоллар, дьиэгэ ким да суохтуна насаалаар бэсиэрин тутаахтаан микрофон курдук ырыалыы оонньообутум өйбүр киирэр. Ол эрээри бу баҕабын кистииргэ дьулустаарым, тоҕо диэтэр, улаханнар уонна атын оҕолор баҕабын уол оҕоҕо уоттаах кыттаанаах диэхтэр этэ диэн судуттааахтарыттан куттанар этим. Кыра ирдэхпинэ улаханнар миигин кыргыттыыр самахтааналара, ол иһин миигин мөхөрдөрө, тугунан да кими да уктаабатах буоллаахпына. Дьиҥэр, мин доҕотторум уорун кыргыттар этилэр. Кинилэр оҕо сааһым тухара миигин өйдөөн уонна өйөөн кэлбиттэрэ, билигин да уорун чугас доҕотторум дьахтардар. Уолаттары саабарда көтүрдөхпүн суох этэ, ол эрээри чугас доҕотторум кыргыттар рак этилэр, буоллар дааннаах икки төрүт доҕордордум, кыһын минус 47 ыйахха да, сайын саҕалааҕар плюс 32 итиигэ да кинилилиин оскуолага сылдьар этим.

Ырыаһыт буолар баҕабын итииргэ саҕалаабытым. Сценаҕа хайдах көстүөхтээхпинин уонна куолаһым хайдах иһиллиэхтээҕин сиһилиитик санаар этим. Музыканы истэр буолбутум, бастаан винил пластинкаларга нууччалыы олус бирдээҕи ырыалары. Манна да колониальнай политика көстөр: оҕо Арктика төрүт омугун төрөөбүт тылынан эбэтэр аан дайда атын тылларынан ырыалары истиэх кыаха суох этэ. Ол эрээри оҕо саастаахха барытын сөптөөх курдук ааҕаахын. Биигиниэххэ баар пластинкалары барытын истээбитим. Ол саастаахха даана ырыалар миэхэ наһаа судургуттар курдук иһиллибиттэрэ, ол эрээри арассыйа олоҥхолорун суругун истэрбин сөбүлүүр этим, оннука да пропаганда суолталарын уонна сатааха бары тылы тутар буоллар. Онтон баччый улаатаахпын кэннэ ол кэмнэргэ «современнай» ааттаах, судуарства каналларыгар көстөр артыстарга көһөр буолбутум. Талылаасын аччык этэ, арассыйа эстрадатын ырыаһыттарын истиир этим. Ол кэмнэххэ кыра арктическай куоратыгар интернет суох этэ, иһин барыта телевизор уонна радио нөҥүө кэлэр этэ, олору бэристэ колониальнай бырайаастаах тутара. Сахалыы ырыалары булуо уустук этэ. Тыллаах ырыа кинигэлэрэ баар этилэр, ол эрээри нотата суохтар. Сахалыы бэрэдэчэлэр телевизорга табыгаһа суох кэмнэргэ неделяҕа кырдахан эрэ тахсар этилэр, атын кэмнэргэ арассыйа каналлара эрэ баар этилэр. Бэгэһээҕи күнтэн Саха Республикатыгар сахалыы уонна нууччалыы бэрэр судуарственнай канал баар, ол эрээри, бэристэ, барыта местнай уонна федеральнай бырайаастыба сакаасынан оҥоруллубут пропаганда.

Ол сылларга мамам миигин музыкальнай учуутуулаҕа угарбыта. Миигин истэн көрөн баран, ырыалаа диэбиттэрэ. Онтон оскуола директора скрипка кылаһыгар барарбар сүбэлээтэ, мин фортепианоҕа оонньуурга үөрэниэхпин наһаа баҕарарбын иһигэр. Ол эрээри коллективистскай колониальнай культураҕа, особуо ол кэмнэххэ, оҕону ким истиэй бэйэ. Украинаттан ситэр сиэрээх уонна өйөөр учууталтан скрипкаҕа оонньуурга үөрэнэн бардым. Кини миигин хайҕаар ааҕара, ол миэхэ итэҕэл биэрэр этэ. Ол эрээри сыл буолан баран кини төрөөбүт дойдутугар төннөрө, скрипка кылаһа сабыллыбыта. Ол иһин миигин «онтон да струналаах» диэн арассыйа домратын кылаһыгар көһөрдөрдөлөр. Эдэр учуутал өйөөр этэ да буоллар, бу инструмент таһаана кулаахпын тахтаабата: скрипка кэннэ кини иһигэр астаах уонна сүрэхтээх тыастаах буоллаах этэ. Буоллаах, оннука үс сыл үөрэммитим. Музыкальнай учуутуулаттан урок кэннэ миигин кэтэһэн туран охсорго бэрдэ кылаастар үөрэнэаччитары атаастаабыттарын иһин арахсыбытым. Кинилэртэн мелит сүүрэн турар этим, бирдэ буолан салатараахпына диэри, онтон мамабыттан оскуолаҕа төлөфүөннээн, математикаҕа бэлэмнэнэ сытар диэн этэригэр көрдөстүм. Ол симэх этэ, ол эрээри уол оҕоҕо атаастаатарбын диэн үөсэрэ кыбыстаах этэ.

Уон икки сааһыахтан кыра концертнай сценалары оҥоруохпун саҕалаабытым, уоттаах, артыстар оннуларгар оонньуурдаах. Ол кэмнэххэ английскайдыы ырыалары истэр буолбутум, ол эрээри кинилэр танцевальнай тректэр этилэр, иһин наһаа тардыбатахтара, таһаанынан сөбүлүүр этим да. Онтон, соптоох, Мэрайа Кэри My All ырыатын бастакытын истибитим. Ол оҕо турбуттаах ситирбэр тугуттааҕын төнүттэрбит түгэнэ этэ. Арассыйа толорууччулар кыарааннаах, судургу ырыалааһыннаах ырыаларын хас да сыл истэн баран, Мэрайа Кэри куолаһа миэхэ атын аайыттан кэлбит курдук иһиллибитэ. Кини миэхэ сөрүнчэ куоластаах, мелизмалаах туосахтаах абаасыннааҕа курдук сананара. Кини куолаһын басаарара оннук сөөрүннэрэр уонна көхтөөр этэ, мин бу ырыаны кассетаттан күннэ отута түөртуонута истиир этим, олу мамам, бэристэ, өйдөөбөт этэ. Наушнигым да суох этэ. Кини куолаһа миэхэ саҥа туйаахтары биэрэр уонна миигин тухарабынааҕыгар суох ардыгар илдьэр этэ. Кэлин билбитим, ол олохпор баар бары кутталтан босхолук уонна айар күүс туох да муҥа суох испээскэ күрүөхпүн сөп соҕотох сир этэ, оннука ким да миигин судалаабат уонна мин куттанарбар уонна абырааспат буолбат этим. Кини ырыата туох да улахана тардыбатахтара. Баччый куоратыгар мин кини соҕотох тардыстаах сиситэ этим быжыылаах. Миэхэ кини соҕотох ырыата баар этэ, тылларын өйдөөбөт этим, ол эрээри бу ырыа кэриэс дьиккэ уонна кырдьыкка эрэлбин сүтэрбэккэ хааларбар көмөлөһөр этэ.

Уол оҕо буоларбар баспытын түүтэ мустара бастаабытын көрбүтүм, олохпур бастакытын краскалаабытым. Кэлин краскаҕа сильнай аллергия буолуо, ол эрээри ол атын история. Бу кэмнэ аҕам иһэн кэлэрэ уурусса тохтоото, олох арыйаччы нарыллаата. Ол эрээри кылааһыттарым бастакы таптал сааһыгар тиийстилэр: уолаттар кыргыттарга, кыргыттар уолаттарга. Миэхэ таптал туһунан тема наһаа дириҥниик көмүллүбүт этэ, сексуальностаах арайыа диэн куттаан, ол саха курдук монокультурнай патриархальнай уобустарга, бэристэ, туттарыллыбат иһин. Хассааннаах көстөр эрдэхтиэх буолуу хайһанара: кустары уонна кыыллары өлөрөр баҕа, сэрэхэ уонна төрүт булдьахха баҕа. Бу барыта миэхэ кыра сааһыахтан наһаа туттарыллыбат этэ, иһин аттыбар сырыы дьон миигин тухаах эрэ алдьастаах, туттарыллыбат диэн көрөр этилэр. Ол иһин баспар да баран айар үлэгэ сүүрдэр этим: местнай газета оҕо рубрикатыгар статьялары суруйар этим, оскуолаҕа лидер этим. Кореец эһэцциэм буга наһаа үөрэр этэ, тоҕо диэтэр кини местнай журналис уонна биллибит садовод, Арктикаҕа арбузу бастакытын үүннэрбит киһи этэ. Кирдьигэстик эттэххэ, эһэцциэм саха буолбатах, кореец диэн этэргэ кыбыстар этим, олу бары өттүнэн айахтаар этим, тоҕо диэтэр саха буолбатах сатабат диэн ааҕыллар этэ. Эһэцциэм садаана таптааччы этэ, дьиҥнээх чугас доҕотторун суох этэ. Докумуона суох мигрант төрөппүттэрэ Саха Республикатыгар кэлээт түргэнник өлбүттэрин кэннэ кини тулаайах хаалбыта. Икки эбэтэр үс саастаахха кинини атын дьиэ кэргэнэ иллэрбитин, ол эрээри кинилэр кинини басаалтааҕынан туһанар этилэр, ол иһин уон биирдэахха кинилэртэн сүтүбүтэ.

Оскуолаҕа, ол сааһахха саастаах буоларын курдук, уолаттар кыргыттар туһунан, кыргыттар уолаттар туһунан кэпсэтэр этилэр. Мин бу кэпсэттэртэн тэйэр соруктаах этим, тоҕо диэтэр сексуальностаах миэхэ куттаах буолуо диэн өйдүүр этим. Кылааһыттарым миэхэ өйөөр этилэр, ол эрээри билбэт буолан эрэ. Билбит буолларына, гей буолан бүтүн оскуола атаастаабыт атын уолаттарын курдук куттаах түгэнигэр сытыам этэ. Бирдэ биир кылааһытым (кэлин табаах корпорациятын менеджера) бүтүн кылааһы иннигэр миигин күлэр гына бэйэтигэр наһаа күлүүлэх уонна миэхэ аатарбат киирэр кэпсэни эттэ: «бэйэтин дьонугар тайарас, тайарастарга бэйэбит киһи». Барыта манныктааһын диэн истибиттэрэ, ол эрээри миэхэ ол травма этэ, тоҕо диэтэр миигин гендербиттэн уонна сексуальноспуттан арааран барылара күлбүттэрин өйдөөбүтүм. Ол иһин сексуальност туһунан санааларбын өсө дириҥниик кистээтим, кинилэртэн саастанан учуутуга уонна уобустаственнай үлэгэ түһэн биердим.

Бу иһирги ад ортотугар ититэм колониальнай судуарства киин куоратыттан саҥа английскай ырыалаах кассетата аҕалбыта. Мин үөрүөхпүтүн кэмнэрэ суох этэ. Буораан уонна билирдэх будулуйах, суол диэн ааттаах ыарахан суолунан кассетабын алынарга сүүрдүм. Кассетаны наһаа сэрэхтик арыйан баран, Мэрайа Кэри аатын көрдөөбүтүм өйдөөбүн. Ол аат баар этэ, ол кэмнэххэ миэхэ биллибэт Уитни Хьюстон аатын аттыгар, ырыа аата маннык: When You Believe. Тыллартан «you believe» диэни эрэ өйдөөбүтүм уонна сырдыкка эрэл туһунан ырыа диэн санаабытым. Бастакы ноталарыттан таптаабытым. Хаталаан истиирим, ол бэрэрдэ плёнкатын алдьанарыттан куттанар этим. Кинилэр куоластара хайдах татыттаахтык хатыстарар этэй! Билигин да бу суругу музыкальнай индустрия шедевра диэн ааҕабын. Ол куолаһы уонна музыканы өйдүүрбэр суол туолар түгэнэ этэ. Толору куолаһынан ырыалаабатахпын да буоллар, хас бары фразаны, риффы уонна пробежканы хаталаар этим. Ол туйаахтар салюта этэ. Ол кэмнэххэ музыка уонна ырыа миэнэ эбитин чахчы билбитим. Бу биттэр идэальнай сурук. Ол кэмнэргэ кыра куоратыгар интернет бастакы белиэттэрэ өтүллүбүттэрэ. Бэйэм компьютердээх буолбатах этим, ол иһин Мэрайа уонна Уитни туһунан информацияны оскуола компьютерыгар көрдөөччү буоллаахпын. Биир сирэй сэттэ мүнүүтэтинэн арыйара өйдөөбүн, инник кинилэр OSCARS‑ка тахсыбыттарын билбитим. Бу тахсыыны YouTube‑ка сыллар ааһан баран эрэ көрүөхпүн. Онтон GRAMMYS туһунан билбитим. Биир арассыйа судуарственнай канала Грэммины көрдөрөр буоллубут, ол эрээри түүн наһаа хойуут. Мамам миигин түүн телевизор көрүөхпүн көҥүллэбэт этэ, ол иһин Грэмми церемониятын көрөрбүн көҥүллэригэр баранныа күн аайы көрдөөччүбүн.
2000 сыл ол түүнүн бэгэһээ унуухха буолбут курдук өйдүүбүн. Түүн олорон телевизору наһаа наарын иһиллэр гына көрөбүн. Экранна дьон бэриэс бэлэхтэллэр, куусуһардар, ол миэхэ атын аайы, атын планета курдук санатыара. Бритни Спирс тахсар, онтон Уитни Хьюстон сляапалаах остуол иһигэр баар, онтон атын ырыа бесенчиктаах. Бу сөхтөрөр шоу этэ. Артыстар миэхэ итэҕэйиэх буолбат дьолуохтар уонна босхолор курдук санатыаралар, мин олохпор сатабатах: оннука бэринэх буолар, кутталы иннитин сэритиэххэ уонна саалаллаах төнүттээх этэ, ол кэмнэххэ уулусса миэхэ аччыгайдар таабыахтарын сөп этэ. Оннук босхолугу бэйэбэр булбатахам, ол эрээри музыка миэхэ кинини тэлэбинэн туйарбар көмөлөһөр этэ.

Онтон мин хамсанным уонна биир салаахаа аранжировкаҕа көмөлөһөр Юрий диэн музыканта булбутум. I Will Always Love You ырыаҕа кавер оҥорорго санааммытым. Бу, бэристэ, наһаа доруону этэ. Ол эрээри атыннык гынарбын бэрдэрбэ. Оннук ыраах салаахаа, таста минус түөрт уонтан алкына тыйыстаах кэммэ кини электроннай синтезаторугар босхолук оонньоон ырыаҕа аккордтары буларын бастакытын истибитим. Бу табыстаах быстымнаах буолбутуна этэ. Бэлэм фонограммалаах дьиэбэр төннөн, куолаһымтан кыбыстан, наһаа наарын репетициялаан бардым. Бэлэмэ суох бэрдэ, миигин суруйуох звукорежиссер үлэлиир местнай культура дьиэтигэр бардым. Бу мин дьиҥнээх микрофонга профессиональнайдыы суруйтарыыта бастакыта этэ. Ол наһаа доргуйдуулаах уонна миэхэ наһаа суолталаах этэ, кэлин утуйа да сытыабатахам. Суруйбутун кэннэ кини миэхэ эппитэ: ырыалааргынар бу «фишкаларгын» үчүгэйдик гынаргын, ол эрээри кинилэр наһаа элбэхтэр, энигини төрүт ырыалардыы ырыалааргын сөп, тоҕо диэтэр атын музыка кимиэхэ да наадабат. Бэристэ, иһибэр абыстаах буолбута. Төрүт музыка миигин тардыбат этэ, миэхэ босхолугу уонна очохтоох туйаахтары биэрбит ырыалар аайыларын курдук илдьибэт этэ. Ол бастакы сурук хаалбатах, ол эрээри мин бу суругу булбутум, ол эмиэ мин бастакы суруктарбартан биирдэстээхэ.

Онтон нууччалыы ырыаҕа (аатын өйдүүбэппин) сахалыы атын кавер оҥорорго санааммытым. Мелодията да, ырыата да барыта бэлиэтинэ суохтар этилэр. Ол эрээри мин омугум төрүт ырыаларыгар чугастыах туһугар кинини талаабытым. Кавер оҥорорго ыраах салаахааҕа Юрийга эмиэ бардым. Икки чааһынан барыта бэлэм буолбута быжыылаах.

Уонна буттука мин бастакы хаамаххын оҥорорго санааммытым: бу ырыаны выпускной кэсиэргэ ырыалаарга. Кылааһыттарым туох да мин ырыалаарбын уонна номер бэлэмнээрбин билбэт этилэр. Кэсиэр буолуон бир күн инниттэн кинилэргэ тиһэххэ ырыалыахпын диэн эппитим.

Хомойуоннаах, ол тахсыы суругун булбатахам.

Оскуола кэннэ олохпун музыкаҕа анаарга баҕарарбын чахчы билэр этим. Ол эрээри мамам бу баҕабын дьаарыстаабатах. Ол иһин мин истинэн физическай, инженернай уонна строительнай факультеттарга докумуон туттардым. Чопчу өйдүүбэппин. Хайа да буоллар, туспутум, ол эрээри аартан психологияҕа докумуон туттардым, математикам булан онто да чэлигиэх туспутум. Инник мин нуучча колониальнай судуарстватын сардан айаастарыгар көһөн бардым. Студент сааһыгар музыканы соторута бростаабытым, студенческай концертка биир каверы ырыалыахха холонуубутумун аахсыбатахха, ол тахсыы да тахсыбатах.

Университеты бүтэримэат Арктикаҕа төннөн баран, музыкаҕа төнүөхпүн санааммытым. Студент сирдэргэ суруйбут бастакы ырыабын «Creative Life» тахсыттым. Миэхэ кини наһаа буордаах уонна бэриттиэх иһиллэр. Кинигэр мин иликки көстүбэт культурнай күүтүүлэргэ таабыстаарга бардааччы буолара иһиллэр. Бу ырыанан местнай куоттасыыга кыттастым уонна дьиҥнээхтиик сатабатахам. Ырыа бүтүөтигэр ол кэмнэххэ наһаа тардыстаах CHER «Believe» ырыатыттан үөрэнэн эффеги туттубутум.

Айар Олох (бастакы сингл)

Ол эрээри ырыаһыт буоларбар бэйэбэр эрэл суоха наһаа күүстээх. Ха-ха-ха. Хайдах кыбыстаахтыай. Ол кэмнэххэ Кристина Агилераны хассан бары истиир этим уонна «You And I» ырыаны суруйбутум. Кирдьигэстик? Кинини истэрбэр астаах кыбыстаах. Бу астаах ырыалаах астаах ырыа, ол эрээри ол куоластаахпын уонна кини иһиллиан сөп диэни, бастаан бэйэбэр докаастаар холонуу этэ. Кыбыстаах да буоллар, кинини түҥэриэм. Бу ырыатыттан табыгаһа суох уонна кыбыстаах, ол эрээри кини мин баарыам айаастааха, мин айаастаахпын. Туруорсуубут музыкантарбын истэбэтэххэм. Кини ырыа ритмынан уонна тутуллуутунан муҥатаах диэн сэрэхтик этэргэ холоноро, ол эрээри мин кими да истиэхпин баҕарбатахам. Бастакытын ырыаны бэйэм туйарым курдук оҥоруохпун баҕарбытым. Бу мин бастакы суруктарбартан хаалбыт бастакыта.

Эн уонна Мин

Ырыа наһаа бэлэмэ суох уонна, кирдьигэстик эттэххэ, сатабат буоллар, кини миигин «Новая волна» поп-музыка куоттасыытын полуфиналыгар тиирдэ. Оннука бу ырыаны «Unchained Melody» каверын кытта ыытаабытым.

Бу куоттасыыга барарга сүбэ көрдөөбүтүм кэмнэ, местнай продюсердэртэн биирдэстээхэ миэхэ түрдэстиик эппитэ: эн республикабытын бэрсэр суоххун, барыма сатанаах, кини барыахтаах. Уонна миэхэтэр табыстаах ырыаһыт аатын ааттаата. Бэристэ, ону истиэххэ абанаах этэ. Кэлин кини көстүбэккэ миэхэ элбэх куттаахы оҥоруоха. Тиһэххэ, мин бэйэм сайааныстаатым уонна региональнай турдары ааһан, сотору полуфиналга тиирдим.

Тиһэххэ, миигин хайдах таҥныахтаахпын уонна хайдах үҥүөхтээхпин талбыт дьахтар режиссер сабалаах бүтүн команданан барбытым. Тоҕо диэтэр, бу режиссер кэлин миигин уобустаственнай позициябын уонна бырайаастыба критикалаабын иһин үлэттэн уурбут Театр сабалаахынан буолуо. Мин наһаа буордаах уонна итэҕэйиах этим, ол иһин барытыгар сөбүлэспитим. Ол кэмнэххэ мамам миигин наһаа өйөөбүтүн, мин барарбын туһугар миэхэ эппэккэ кредит ылбыта. Ол культураҕа барыта судуарственнай чиновниктартан уонна кинилэр баҕаларыттан тутуллар. Манна бэйэтин спонсордар да, меценаттар да суохтар, оннука медиа киһитэ буолбатаххына, спонсор булар быстаа кыахтаах бэйэ. Хайа бары биллибит тарданыы судуарственнай тэрилтэлэр өйөбүллэринэн буолар уонна сорох үрдүк чиновниктар бэйэлэрин өйөбүллэри курдук тахсар, дьон налогунан төлөнөр да буоллар. Культура департаментын биир судуарственнай менеджера куоттасыттан төннөхпүнэ бары куттаныытарбын төннөрөөргэ бэристэбит этэ. Арассыйа буолбат гражданин дойду аайы куоттасыы полуфиналыгар тиирбитэ көстүбэт үтүөнэ этэ. Кэлин эрэ билбитим, хас даана артистар сыл аайы сайааныстаан баран региональнай талыллыыга даана көҥүллэмнэрин.

Бу улахан сатабат буолара этэ. Бастаан, мин урукка улахан сценаҕа хас да ырыалаабатах этим. Миэхэ дьиҥнээх түүлээх уонна атын этническай элеменнэрдээх обраста оҥордулар, ол миэхэ, веган буоларбар, сөп түспэт этэ уонна мин стилбэр сөп буолбат этэ. Тугу гынарбытын билэр диэн итэҕэйиэбит профессионаллар бэрсиэлэрин истибитим. Харахха көстөр стиль эмиэ тыл уонна бэсиэринэй илдьэр диэн санаабатахам. Ол бэсиэринэй миэнэ буолбат этэ. Кини тайарас уонна мин иһирги айылҕыбар утары этэ. Мин хассан бары культуратыттан, дойдутуттан тутуллубатах барыга өйдөнөр аайы тылы көрдөөбүтүм. Бу барыларга тылга итэҕэр этим; атынныан хайдах быһаарыахха сөп тылларын өйдөөбөтүм иһигэр Мэрайа Кэри ырыата миигин мэлийиэр уонна көхтөөр этэ? Ол обраска миэхэ астаах этэ, ол эрээри туйаахтарбын аахсыбатахам, быжыылаах, кыра сааспыттан бэйэбин аахсыбатарга үөрэнибит буолан. Колониальнай судуарства киин куоратыгар миигин зоопарка кыылын курдук көрөлөр этэ. Төннөрбүтүн кэннэ ким да тугуну да төннөрбөтөх. Судуарственнай менеджер аассара эрэ эппитэ: «эн очох кыабатаххын эбит диэ».

Ол эрээри мин салҕаабытым… Атыттарга ырыалары суруйа турар этим, олор куоттасыыларга кыайар этилэр. Ол эрээри атыттарга сотору киэни суруйар этим, онтун да, миэхэ ол түркэри сөп этэ. Хайа да буоллар, үлэбэр иһин урукта көрдөөрбэр кыбыстаах этэ.

Музыканан дьарыйа сылдьан, кыахаабынан тыйыарааччыбын: психологунан уонна культура дьиэтигэр специалисинан үлэлиирим. Кэлин толорууччулар оскуолаларын астым. Сорох үөрэнэаччитарым билигин да айа сылдьаардар. Сорохторун кытта ыраахтыка уонна сыллар ааһан иһигэр билигин да доҕордоһобун.

Мин быраасчалары оҥорор уонна концертары, кэсиэрдэри, арак ыарыы больницатыгар уонна түрмэ сиригэр саха төрүт итэҕэлин сирин тутууга укуулар киирии концертары тэрийэр этим, оннука улахан сокуона суох буордук тастытын хомуйарга уонна буордук чугас араана буолар көлгө уонна экосистемаһа дьайдыллыытын үөрэтэргэ экологическай быраасчалары оҥорор этим. Ол сыллар быраасчаларынан толору этилэр, миигин салаастыр уонна мөлтөхтөр уонна абырааспаттар санатар тугу тухарабакка бэйэбин дьарыйата сатаабытым курдук. Ол эрээри даана улахан эко быраасчалары оҥорбутум, онтон кинилэр иһин ырыалаар уонна босхо саҥар кыахабын сүтэрбитим.

Кризиснай психологическай көмө службатыгар үлэлиир кэмнэрбэр мин дьиҥэр кинини сабалаабытым. Манна көмө протоколларын саҥаттым уонна психологтар табыстаахтык үлэлиэхтэрин туһугар барытын гынар этим. Республика хайа бары сириттэн службабытыгар төлөфүөн босхо буоларын ситиспитим; ол иннинэ арктическай республика киин куоратын олохтоохторо эрэ төлөфүөннүүр кыахтаах этилэр. Тиһэххэ, манна хассан бары буоларын курдук, сабалааччынан атын нуучча эр киһини, устууруута да, опута да суох киһини официальнайдыы анаабыттара, ол миэхэ бу формальность эрэ, тугу да уларыйыа суоха, инникитин курдук барытын оҥоро сылдьыахтааххын диэтилэр. Бу кырдьыга суох этэ, ол иһин мин араах сиргэ арахсыахпын санааммытым…

Английскайдыы кавердары тыыннаахтый суруйарга көмөлөһөргө баҕарбыт дьону булбутум. Санаа булара куолаһы тухара да уларытыммакка, баарынан хаалларарга этэ. Бэгэһээҕи күннэ мин манныгы наһаа сыаналаабын, тоҕо диэтэр урук хайдах ырыалааччыбын истэбин.

Онтон куолаһын уонна стилин көрдөөбүт сылларым кэлбиттэрэ. Ол кэмнэ истэаччитарга сөбүлэтиэхпин уонна бэйэм дьонубар бэйэм киһитинэн буолуохпун дьарыйбытым диэм, ол тиһэххэ туохха да тиирбэтэх.

Бу ырыа миэхэ маарынаабат, ол эрээри ол кэммэ мин хайдах этимин чопчу көрдөрөр: тиэрэспэр, саатыбат, барыга бэйэбин курдустаах диэн докаастыахпын баҕарар. Ха-ха-ха.

Мин киирдим эн олоххор («Ураты Уран» альбом)

Оттон бу Арктика биир омугун бырайаатынааҕы ырыата, кини наһаа тардыстаах. Мин наһаа хаатыстыбыт этим, тоҕо диэтэр аҕыйах араас тараасалары киллэриэхпин уонна кыратык атыннык оҥоруохпун баҕарар этим. Ол эрээри бу версия ол кэмнэ мин кыахаабын бүтүнэ этэ диэн санаабытым. Коллегаларым уонна истэаччитар бу версиябын иһин миигин критикалаатылар, айылҕы ырыаны алдьаттыҥ диэн. Ол эрээри самай сүнньүгэ, бу ырыаны бастакы толорууччу Марина Попова кинигэ саҥа тыыны биэрбиппитин иһин миигин хайҕаабыта. Тоҕо диэтэр, нуучча колониальнай судуарстватын биллибит «либеральнай» политигэ бирдэ кини туһунан «Дьэ, обезьянка өйөөр ырыалыыр» диэбитэ, ол иһин ким да кинини көмүскээбэтэх, кинини да бу тылларын иһин судутуабатах.

Үрүҥ туллук эрэ мɵлбɵстуур (сингл)

Саха Республикатын бастакы президенин кытта сабаардыах кэпсэтигэр, федеральнай судуарственнай каналларга национальнай республикалартан ситиилэаччилар уонна биллибит дьон суохтарын бэлэстэспитим кэмнэ, кини былайа хардарда: «Атын дойдуттан буолларгына, федеральнай таһааҕа тахсарга чэлигиэх буолуо этэ, оттон манна нуучча буолбат кыахтаах киһини онто киллэрбэттэр». Бу миигин сөхтөрбөтөх, ол бэрдэх бэйэтинэн чахчы этэ. Ол эрээри мин кырдьыга суох буолууну кытта эвердэһэргэ бэлэмэ суох этим.

Ол эрээри онтон сүтүттэр кэлбиттэрэ. Аныгыскы ырыа мин ангелым буолбут таптаах ититэбэр анаммыта. Кини мин дорообуйабын көрөр этэ, ситэр көмө бьиэсчэтигэр быраассабынан үлэлиир этэ. Бу ырыаны сөмөлүөккэ суруйбутум. Бир лиистэ бумаахы ылан тылларын суруйан барбытым, оттон мелодията бэйэтэ кэлбитэ, араата суох аалаара тохтооботох этилэр. Пассажирдар миэхэ көрөлөр этилэр, быжыылаах, салаастыбыттара. Инник мин айманыырбын аалаан тахсарарга сатаабытым. Ол эрээри бу ырыа тахсыар кэмигэр иккис таптаах ититэбин сүтэрбитим. Эппиэххэ, арктическай культураҕа оҕолор ититэлэрин кытта ситимэ наһаа суолталаах уонна бөҕө; ититэлэр хассан бары ийэ эбэтэр эбэ курдук чугас буолаллар.

Бүтэһик көрсүһүү («Ураты Уран» альбом)

Социальнай иситиилэргэ биллибит буолан истэххэ уонна араас улуустарга сылдьарбар, бэйэм дьонум миигин «омук» диэн ааттыырдарын хас даана көрсүбүтүм. Студент сааһыгар нуучча расизмыгар, расистскай төрөөбүнэн охсусууга даана үөрэнибитим. Онто расизм уонна нуучча буолбат гражданарга сирдэак туттуулар дьиҥэр түркэри сөп, хомойуоннаах, нууччалар үгүстэригэр көстүбэт куттаал буола сытар. Ол тухуттунан студент сааһыгар тугунан баҕарарбын кэпсэтиэхпин сөп чугас доҕоттордонум, магааһынааҥа диэри ситиспит нацистар охсубутун кэннэ тахсар кыаха суох эрдэхпинэ миигин өйөөбүттэрин, аһыллык атыалаһан бэрсибиттэрин. Ол эрээри Арктикаҕа төннөн баран, бэйэм муордаах төрүтүм иһин эмиэ оннук түһэриигэ көрсүөх диэн санаабатахам. Арктическай Саха Республикатын гимнэр ырыалаабытым, быжыылаах, бэйэм киһитэ эбиппин докаастыам диэн эрэнэн.

Саха Республикатын гимнэ

Ол сылларга миэхэ эр киһини кытта бастакы ситистэр баар этилэр. Ол наһаа туруоруулаах сыллар этилэр. Ситистэр уҥуо урдук буолларын, кинилэр миэхэ абьюзивнай уонна травмалаах этилэр. Ол да буоллар, бу опутугар махтанабын, ол итэҕэйии түргэнник кэлбэтэх да буоллар. Бу сылларга кини аймахтара миэхэ соторута дьиэ кэргэн курдук буолбуттара, кинилиин алтсыһыыны быраабатахам. Сыллар ааһан баран, урукку доҕорбун билиссэ бэйэтин оҕотун мин аатынан ааттаата.

Икки сүрэх («Ураты Уран» альбом)

Ситистэр кэмнэригэр бу ырыаны наһаа сэрэхтик оҥорбутум, версиялар даана элбэх этилэр. Биирдэргэ да тохтообулар кыаха суох этим. Ол эрээри талыахха түбэрдэ.

Алгыс тылы ыллыыбын(«Ураты Уран» альбом)

Арахсыбыт кэннэ хаста да саҥа сыһыаны тутаары холоммутум, ол эрээри хонтуруол уонна абьюз бастакы бэлиэлэрин көрөөт да, тохтотор этим. Түмүгэр сыһыаны көрдүүрбүн тохтотон, босхо уонна куттала суох буоларга быһаарыммытым. Инньэ гынан эр дьоҥҥо итэҕэйэри умуннум. Ол сылларга идэлээх тэрээһиннэргэ уонна көрсүһүүлэргэ сыстыһыыны уонна күһэйиини көрсүбүтүм. Ол эрээри ол кэмҥэ ону дьиҥнээхтик ылыммат этим, кэлин хас да сыл буолан баран миэхэ төннүөхтээх, билигин да үлэлии сылдьар кэнэҕэскитин толкуйдаабат этим.

Бу ырыаны дьон ортотугар олорон, кинилэр көрбөт дириҥ соҕотохсуйуубун билэр кэммэр суруйбутум, тоҕо диэтэххэ мин ону көрдөрбөт туһугар бары күүспүнэн кыһаллар этим.

Эн миигин таптаа эрэ (”Ураты Уран” Альбом)

Эмискэ, биир сайыҥҥы күн, Саха Республикатын биир бөһүөлэгэр үс уонна түөрт саастаах икки кыра кыыс, Алина уонна Айана, сүппүттэрэ. Мин ону сонуннартан билбитим уонна биирдэстэрэ мин балтым кыыһа буолуо диэн санаабатаҕым да. Онтон миэхэ эдьиийим эрийэн, көрдөөһүҥҥэ көмөлөһөргө көрдөспүтэ. Мин тута бүтүн болҕомтобун онно уурбутум. Баар бары кыахпытын туттубуппут. Волонтердар түргэнник мустубуттара, ол эрээри сорохтор ыарахан айан суолуттан тиийэн да кыайбатахтара.

Көрдөөһүн кэмигэр миэхэ билбэт киһим, судаарыстыбаҕа сыһыаннааҕа көстөр, суруйан, көрдөөһүҥҥэ көмөҕө ыҥырар постпун сотторбор ыгыйан көрдөспүтэ. Мин аккаастаммытым. Оннук ыксаллаах балаһыанньаҕа кинилэр толкуйдарын өйдөөбөтөҕүм да. Нөҥүө күнүгэр элбэх көрүүлээх уонна хос этиилээх постум хайдах эрэ сотуллубута. Оччоҕо да барыта хонтуруол анныгар этэ, ол эрээри мин көрдөөһүнүнэн дьарыктанан, ону бэлиэтээбэтэҕим.

Мин хонор палаткалаах лааҕырбар ким эрэ палаткам аттыгар японскай тылынан кинигэни хаалларбыт этэ. Ол күн биир чиновник миигин кэпсэтиигэ ыҥыран, судургу кэпсэтии курдук, ол кинигэни илиитигэр тутан, японскай разведкаҕа үлэлиигин дуо диэн ыйыппыта. Бу барыта балтым кыыһын көрдөөһүн ортотугар, тайҕаҕа, элбэх волонтер ортотугар буолбута. Мин ону күлүү эбэтэр сюрреализм курдук санаабытым. Криминальнай уонна атын версиялары үөрэтэр оннугар, кинилэр систиэмэни таҥнарыахтаахтары көрдүүргэ кэмнэрин ыыталлар этэ.

Этиэх тустаахпын, советскай союзка элбэх кэриэйдэри японияҕа шпионнааһыҥҥа буруйдууллара, ол түмүгэр тыһыынчанан кэриэй Уһук Илинтэн Орто Азия дойдуларыгар күүс өттүнэн көһөрүллүбүттэрэ; элбэхтэр айаны тулуйбатахтара. Билигин кэнники хайыһан көрөн, бу систиэмэ хайдах курдук хонтуруол анныгар баарын, хас биирдии киһи судаарыстыбаны таҥнарыан сөптөөх курдук улаатыннарар өстүөкүлэ нөҥүө көрүллэрин өйдүүбүн. Түмүгэр үс ыйтан ордук күүскэ көрдөөһүн туох да түмүгэ суох буолбута. Бертолеттар, быыһааччылар, сойуостаахтар. Туох да суох. Билигин да туох да суох. Бу биһиги бүтүн дьиэ кэргэммитигэр бүгүҥҥэ диэри үтүлүммэтэх баас.

The Angels

Ол кэмҥэ нуучча колониальнай судаарыстыбата Кырыымы былдьаабыта. Мин ону бигэтик утарбытым уонна тулалыыр дьоммор бу колониальнай политика, Кырыымы былдьааһын кэнэҕэскитин төрүт омуктар да төлүөхтэрэ диэн этэр этим. Сүппүт балтым кыыһын ийэтинээн олорбут общежитиебытыгар үлэлиир дьахтары кытта кэпсэтиибин өйдүүбүн. Кини хас да чаас иһигэр бары гостиницалар, оҕо лааҕырдара уонна общежитиелар гражданскай таҥастаах эдэр эр дьонунан толорбуттарын кэпсээбитэ. Нуучча судаарыстыбата Кырыымы былдьыыр диэбитэ. Сонуннары бииргэ көрөн, түүнү быһа былаас киһиэхэ сыһыана суох политикатын туһунан кэпсэппиппит. Кыргыттары көрдөөһүҥҥэ өссө көмөнү булуохпут диэн эрэлинэн барбыт айаммыт туох да түмүгэ суох буолбута.

Мин барытыгар кураанахсыйбыт курдук этим. Туохха да кыаҕым суох курдук этэ. Үтүө санаалаах дьон, чугас үлэлэһэр дьонум уонна доҕотторум бары өйүүргэ холоммуттара. Мин оскуоланы сабыбытым, тоҕо диэтэххэ салгыы кыайбат этим.

Сокуоннар үлэлээбэттэрин, быыһааччыларга тэрил тиийбэтин уонна кинилэр үчүгэйдик бэлэмэ суохтарын бэйэм хараҕынан көрбүтүм. Бу барытын төрүт кыһалҕаларын, кремль колониальнай политикатыттан тахсаллар, ол политика туох да тиийбэт, дьонтон бары баайы-дуолу уоруйар олохтоох чиновниктары иитэрин көрбүтүм.

Дьон миэхэ туох кинилэри долгутарын туһунан суруйар буолбуттара. Мин социальнай кыһалҕалар тустарынан суруйар буолбутум, үлэҕэ киирии систиэмэтиттэн саҕалаан, төрүт омук ортотугар үгэс буолбут көр-нар туһугар булдугар тиийэ.

Олохпур саҥаны аҕаларарга баҕаран, колонизацияланныбыт арктическай республикаттан дойду илин өттүгэр, онтон колониальнай империя киин куоратыгар көһүбүтүм. Онто вокалга учууталынан үлэлээбитим, онто ырыалыырга үөрэтиигэ араас маннай көлөйөр мэниэрдэри булбутум, кэлин олор дойду бүтүннэри учууталлар туттар саҕалаабыт көрөр бирит методиката буолаллар. Москваҕа музыкальнай академия магистратуратын бүтэрбитим. Арыта сырдьан Арктикаҕа төннөн ырыалааччыбын.

Төрөөбүт өрүстэн ыраах сиргэ бу ырыаны аатар мүнүүтэгэ суруйбутум, оттон икки хоннох кэннэ Бүлүү өрүсүн уҥуоругар олорбут тыһыынчанан төрүт омук дьонун олохторун сайына уларытар экологическай стихийа буолбута. Билигин да туох да уларыйбата.

Харыстаа («Ураты Уран» альбом)

Мин петиция саҕалаабытым уонна экологтары кытта ситиһиллибитим. Кырдьаас иһин уҥуо охсуһуу саҕалаанна. Уу боруобун туспастаах анализтары оҥорбуппут, ол эрээри сирдээги лаборатория боруобу салалаан, сорук бэйэм хаарыта миигини ситтэрэр диэн тахсаата. Дьон кинилэргэ иһианабатахтара. Мин хайа хастыыр хампаанийа өрүстү бурдатыбытын иһин хоруйар диэн талаабынан петиция оҥорбутум. Ол эрээри республика сүрүн СМИ-лара икки ый буолан баран бэрси ону кэпсээн бардылар, мин ситинэ суох быһыыттан айманан, кинилэргэ бэйэм көлөөтүнэн туруубут кэларгэр уонна моральнай эппиэристээхитини талаабытым кэннэ. Онтон куттаах төттөрү «судаарыственнай» экологтар баар буолбуттара, судаарыственнай лабораториялар түмүктэрин бэйэлэрэ ситтэрэр диэн туруораталлар. Түмүгэр кинилэр биһиги миэстэбитин былдьан, биһиги ааппытынан ааттанарга сатааталлар. Кэлин бырайыахтарыгар судаарыственнай үбү тутан баран чууранныбыттара. Иннинэ мин араас эко бырайыахтары оҥорбутум. Манна Арктика бурдатыытын туһунан документальнай фильм.

Ол кэмигэр мин республикаҕа театр солиста буолан төннөргө холоммутум, ол эрээри миэхэ миэстэ суох диэтилэр. Утарсыбар уонна автократическай систиэмэни билэрбинэн театр салайааччыларын миэхэ миэстэ буларга маныабытым. Түмүгэр мин кэлбитим, ол эрээри формальнайа миэхэ хас барар кэмнэ быдардаах миэстэлэрин булбуттара, сабаас оҕо көрүү отпускатыгар сытар атын ырыаһыт миэстэтэ этэ. Бу миэхэ туохтааҕар да тустаах этэ. Мин бырайаады саха ырыаларынан араас бырайыахтары оҥоруохпун баҕарар этим, онто олортон биирдэрин эрэ оҥорорго сатыам.

Ол кэмигэр мин систиэмэ ситинэ суох быһыытын көрсүбүт дьонуну кытта интервьюлары уонна статьялары суруйан тааһарар этим. Табыгас суох сиҥини иһин элбэх хейти тулуйар этим, ол эрээри салҕаан иһэрбин.

«СААС» альбом

Доҕоччугуом, тоҕо маннык

Киһиэхэ - тɵрɵɵбүт дойдута

Таптал

Оҕо сааhым

Сулустар

Суун сибэкки сиигинэн

Түүҥҥү санаам

Үрүҥ туллук эрэ мɵлбɵстуур

Мин бары саҥа саҕалааһыннарым сабыллар уонна арасса травля баар этэ. Мин кимилиин да иҥсэрисиибэтихпин да, артистар ухсулара миэхэ утарса турунан, миигин «революционер» диэн ааттаабыттара, ол эрээри тоҕо миигин айдаанныт киһинэн аарабыттарын бэйэлэрэ да быһааран бэрсибэттэр. Ол кэмҥэ мин бэйэппин көмүскүөхтэрин сатаабатахам; мин бэйэм бастакы тылбар ырыалиир кыахалдаахпын арай хааларарга холоммутум. Түмүгэр миигин Рождество илинэ төлөөбүнэн үлэтиттэн утууллар. Кэлин билбитим, оҕо көрүү отпускатыгар сытар солистка үлэтигэр тахсар иһин сайаастааныйа суруйбут, ол эрээри тахсыбатах. Театрга миигин элбэхтик ситирдэлэр: үөгэр бэрсэрэлэр, репетиция кэмигэр концерт илинэ колонкалары илдьэ бараллар, инструменка ооннуохпун бэрсибэттэр, барытын суруктаах көрдөр этим. Биллэр буолара, бу миигин хонтуруолга тутар кыах этэ, балааһыга сөбү суох статьялары суруйбатарбын, уобутун дьону критическай санааларбынан дьирилитибэтэрбин иһин. Ол эрээри мин суруйа сыттым, элбэхтик суруйдум, эдэр тоҕустар тустарынан статьялары тааһардым. Кэлин ол туспастаах порталы сабаннар, нуучча колониальнай судаарыстыбатыгар 2022 сыллаахха ылыллыбыт цензура сакаанарын иһин бары материаллары сайттан соттулар.

Уонна ол туһалаата. Мин сулуйдум. Бир кэмнэ мин сөп Арктикаҕа хааларга холоммутум уонна студияны иккис арыйбытым. Туспастаах нуучча бизнесмен дьахтар миигин наһаа өйүүрбүтэ, студияны коммерческайа суох сыанаҕа биэрэн. Бидиги социальнай кыһалҕалар тустарынан элбэхтик кэпсэтиэччибит, барыта тугунан барарын өйдөөн, бир иккиитигэр өйөөбүл бэрсиспитибит.

Ол эрээри ол кэмҥэ миигин элбэхтик курдардылар, уонна барытыттааҕар альаркайдык буолбута доҕорум диэн санаабыт икки киһиттэн. Кинилэртэн биирэспит быраастаах сирин туһанан, миигин эйэ уонна үтүү иһин аралаатар саат билит тарытыахтаах тэрээһиннэгэ ыҥырабын диэн ситтэрбитэ. Кэлин билбитим, ол сирдэтиит пропаганда тэрээһиннэтэ этэ. Хаппаана ситиргэспит курдук, мин хас даана бу туох тэрээһиннэтин ыйыталаабытым. Ол эрээри түмүгэр киниэхэ эрэлбитим, сөбүлэспитим уонна барбытым. Кини мин эрэлбин самнаахтык туһанна. Собуолаах кэпсэтиилэргэ кини быраастаах сири сөбүлэбэт уонна кинилэри ситинэ суох диэн санаабын араар этэ. Ол эрээри бэлиэтигэр, булар саасар эбэтэр наракай ситирдэр эбэтэ. Оччоттооҕун студияны кытта арыйбыт атын доҕорум уонна коллегам бэйэтин бөхтөрүн хомуйуогун кэрдэссэн иһин арахсыбыта. Кыра бэйэтин дьабадаат, судургу быһыы этэ. Ол эрээри кини көстөрөн арахсыбыта, миигин арендодатель илинэ уордаах тээлтэрдэргэ соҕотохх хаалларан. Анаары санаа өттүнэн уустаах этэ; ким да миигинэн ситиһиан баҕарбатах этэ. Телевидение менеджердэрэ мин аатым үөһэ сөбүлэммэтэх иһин эфиргэ ыҥырар кыахалара суох диэн арасса этэр этилэр. Ситинэ суох быһыыттан иһипиттэн уотуран, дойдуттан арахсыбыт кэннэ онто туох буолбутун туһунан ордут постар серияларын тааһарыам: ким миигин баттаабытын, ким барыларын альатан сиардаах идеал обраһын туттубутун, ким бэйэтин сирин туһанан миигин атах анныгар түһэрбитин.

Инники текстэ дьадаастан тэмнэннибит дьон тустарынан фаакталар. Эйигин сүрэхиҥ сытыаран буоллаҕына, аныгыскы абзацы ааһаран киирэриҥ эбэтэр.

Миэхэ биллибит сирдээги дьон дьиҥинэн араас сирдэригэр биллибит дьонтон (артистартан, тоҕустартан, политиктэртэн) эмсэхтээбит дьон суруйар буолбуттара. Кинилэр бары кэпсээннэрэ дьиҥнэммиттэрэ. Мин Instagram профилбар эмсэхтээбит дьонунан интервьюлары тааһарар буолбутум: шоу-бизнес биллибит дьонуттан икки эмсэхтээбит, кини кинилэри дьадаастаабыт, табаатыгар бэртэрбит, биирэспит инвалид буолан хаалбыта, атыннара билигин да табаатынан эрэйдээх. Кинилэр дьон кырдьааһыны аахсыбакка угуналларыгар, бу киһи тэрээһиннэлэригэр сылдьалларыгар уонна абьюзеры өйүүрлэригэр сөхтөлөр. СМИ маныах туттубата, сордуох да, сиэрсий да суох этэ. Алта сааһыгар биллибит саха музыкантыттан сексуальнай дьадааһынтан эмсэхтээбит дьахтар постун эмиэ СМИ бэлиэтээбэтэхтэрэ, ким да сиэрсийбэтэх. Уҥуо сыллар ааһан баран эрэ терапияҕа барар дьоҕурданна. Билигин кини терапияҕа сылдьар, ситинэҕэ да эрэлбэт. Кини миэхэ Рождествоҕа дьиэтигэр дьиэ кэргэнин кытта олорробун видеотун ытта, ол кэмҥэ кинилиин абьюзера телевизорга ырыалаа олорор, дьиэ кэргэнигэр ким да билбэт. Кини чуураан олорон, абараан сүтүрүүтүн миэхэ этэр. Көмөлөһөр кыахатаххына наһаа абардаах. Атын түбэлэр: төрүөбүт төрөттөрө баттаабыт ЛГБТ эдэр уол, кинилэр уобуттарын сыта кубулатарабатардын диэн, улахан буолбут киһини дьэрэвнэтэаҕы дьиэгэ хатаан куттаабыттара. Маннай дьон дьылһата биллибэт. Кинилэр сүтэ бараллар, кинилэргэ туох буоларын биирбиппит. Мин өйдүүбүн, маннай уобуттарга, сабаас курдук хонтуруол уонна быраастаахтар илинэтэр тухтаах сабаас куттаах услуобуйага, дьонтон дьиҥнээхиини сөптүүк айырбатын тугуну буолар, ону төлөрө үөтүөххэ сатаммат. Инник дьону өлөрбүт дьон уонна дьадаастааччылар кумир буолаллар, ол эрээри дьадааһын сирдэригэр эмсэхтээбит дьон бэйэлэрин буруйдууларга тиийэллэр уонна төрүөбүт дойдуларын бросаалаллар. Ол эрээри дьадаастааччылар туран туран ардаастаабыт тыастаах итиахтаах табаадардын, айаатыгар уонна утуларыгар тиийэллэр.

Мин абараантан төрөөбүт дириҥ кыыһырыыны кытта холбоспут күүһэ суох буолууну биллим.

Ураты Уран (альбом)

Маҥан/Хара

Ол эрээри маны ким да иһилиэ суоҕа, ким да тухулаах тухуттара суоҕа, кинилэргэ мин иһитиллибэт өстөөх буола хаалыам. Кэлин мин бэйэм үрдүгэр уҥуо уонна уустаах үлэни нөҥүө маны тулуйуом уонна булчуту өссөхтүөм.

Өрүү талас тохтообокко

Долгуннурума

Миэхэ тахсар сир суох этэ. Ырыаҕа үөрэтиигэ мин араччылаах, экологическай методиканы оҥорбутум да, буордаабыт буолан онто төннөр кыахаабат этим. Музыкаҕа үлэ көрдөр буолбутум, туох барытын, салҕаан дьарыгарар иһин. Харп бөһүөлэгэр билигини булбутум: вокал специалиста наадар этэ. Бу кэлин позиция лидерэ Навальнай түрмэҕэ өлүөх бөһүөлэгэ. Кини Кырыымы былдьааһыны өйүүрбүт, нуучча буолбат дьону атах анныгар түһэрбит уонна нуучча националистическай марштарга кыттаспыт киһи этэ. Булар барыларын урдунан, режими кытта охсуспут киһи быһыынан мин киниэхэ аһынабын, ол эрээри ааспыт кэмнэргэ оҥорбут сиардаах суох дьайыларын иһин, олор иһин сирдэйэхэ да быраастыбатах буолан, кинини политическай дьон быһыынан өйүөхпүн сатаабаппын. Олу санаабатах сайаастааныйа биербитим, миигин кэпсэтии кэннэ сурассаах илиллэр. Мин онто көтөн тиийбитим.

An Alien Planet

Харпка мин сирдээги дьону кытта билсиспитим, учуоннар оччоҕуттан кэлитэлээбиттэрэ. Арктика төрүт омуктарыттан биирдэригэр сыһыаннаах сирдээги дьону кытта билсиспитим, кинилэр миэхэ бэйэлэрин хайдах бэлиэтимэстэрэрин, хайаннааҕар да ыҥырбаттарын уонна норуот ырыаларынан бэрдьиэрбит бырааспааннарга хассаан да киллэрбэттэрин кэпсээбиттэрэ. Бу миэхэ дириҥник дорсуунна. Мин кинилиини кытта үлэлиир буолбутум уонна сирдээги культура дьиэтин салайааччыларыттан кинилэри бырааспааннаҕа киллэрэргэ кордуспутум. Хайатар эрэ салайааччылар иситиэттэр, итинэн Народнай сомоҕо буолуу күнүгэр бырааспааннаҕа киллэрэргэ сөбүлэстилэр. Бидиги өрүөбүт. Ол кэмҥэ коллективка мин билбэт иһирдээги иҥсэрисиилэр баар этилэр. Саҥа салайааччылар мин доҕордоһор буолбут бырыннааҕы үлэһиттэри быһыт таһаараарыахтарын баҕарар этилэр. Салайааччыларга бу сөбү суох этэ.

Ол кэмигэр коллегаларбыттан биирдэрэ эрэ миэхэ кэлэр буолбута уонна сатаах бэйэтин дьыаллаах ыйытыылара уҥуо турар буолбута. Мин ону сарылаатахам. Ол эрээри бу коллегам миигинэхэ муҥунан сыһыаннар буолбута, саамыстаах репетиция кэмигэр мин учуоннарбар үөгэр бэрсэргэ тиийбитэ. Мин киниэхэ нинник гыныма диэбитим, ол кини миэхэ үөгэр бэрсэрбитэ: «эр киһи курдук сылдьаа». Ону иһитэн, мин саалаттан сотору тахсан хаалбытым.

Учуоннарым миигин көхтүтэр этилэр, мин эмиэ кинилэри тахсыы илинэ иһилиитин өтүнэн өйүүргэ холоммутум. Ол эрээри бары билэр этилэр, барыта миигин үлэтиттэн утуулууга тиийиэхтээхин, учуоннар санааргаатар этилэр. Кинилэртэн биирэспит сценаҕа тутулумнаата, саала көрөаччилар илилэригэр айанна тахсан сүурүктээбитэ. Кэлин кини миэхэ тугуйуулаах суруктаах ытта, миигин иһин санааргаабытын уонна бэйэтин туттунар кыахаабатахтааҕын туһунан. Онтон директор миигин ыҥыран, бэйэм баҕаабынан тахсарбар кордуста. Санаабатах сайаастааныйа суруйбутум. Коллектив ухсулара соистубуттара уонна ону төннөрө ыларбар кордустулар, ол эрээри мин ону кыахаабатын өйдүүр этим. Учуоннар билэн баран, куусара кэлбиттэрэ, бэлэхтэри аҕалбыттара, айаннаатар уонна хааларбар кордустулар, ол эрээри мин кыахаабатахам. Иһим иһигэр кураанах этэ. Иккис мин хана да буолбат сиргэ арахсан барбытым…

Мин музыканан дьарыгарарбын тохтотум уонна бэйэмин салата тыастар иһин сылдьар буолбутум. Москваҕа олорор сири булбатахым, тоҕо диэтэххэ дьиэ туттарааччылар сүрүн талаабыннара олоруох киһи славянин буолуохтаах этэ. Инник мин Москваттан наһаа ыраах дьиэ булбутум, оно иһин Москватааҕы учуоннарбын кытта вокалга учууталынан үлэлиир кыахаабат буолбутум. Дьонтон сөбүлэтиэн буолбакка да, өйдөтөрөргө да баҕара суох, миигин бэйэминэн көрдөрөр бырайыах сценарийын суруйар буолбутум. Бэйэм буруостааҕы арассааччыларбын арыйан, ааҕыллаан тыллаах ырыаларга үлэлииргэ олорустум.

Naive (тахсыбатах альбом)

In Love

Bye

Free

Human

I’m Ayal

La La La

Life has no price

Slowly Snowing

Ms. Albino

Only Now

The Broad Way

Is Not The End

Бэйэм сатаабатын өйдөөн, ЛГБТ арахсаабыт тэрилтэтигэр иһилии өйөбүлиитин кордустум. Онтон бэйэм үрдүгэр, туох буолбутун уонна хайдах инник олоруохха диэни өйдүүргэ уҥуо үлэ барда. Сэрии саҕалаанна… Чопчу этэргэ, 300-тэн атын сыл аныада мин төрүөбүт республикабын былдьаабыт уонна кини бары баайын уонна дьонун суохтуура сытар дойду бэйэтин дьылһатын бэйэтэ табыарыахтаах украинаҕа саабарда.

Мин быстыка тиийбитим… Туохха да сатаабат буолбутум. Ол иһин иккис хана да буолбат сиргэ барбытым, ол эрээри бу сырыытыгар төннөрбөтүм диэн билэн. Режимигэ доҕордуу дойдуга мин студийнай альбому хайан еспит бүтэрэр күүстэ булбутум. Кини мин бастаан баҕараабын курдук иһитиллибэт, абарааттан уонна тухтаах тахсар сирэ суохтан олоххутугар суолтаны бэрэр дьиҥигэр төннөр буолууну бэрдэрбэт. Мин тахсыбатах «Naive» альбому саҥатан оҥоруохха уонна кини сорох ырыаларын түмүктүү «I AM» альбомна киллэрэргэ туруордум.

I AM (альбом)

Hey Earthling

The Terra

Bye

Mr. Albino

The Walls

Letter to the Queen

See Me

I Am

It's not the end

Human

The Billion Colours

Онтон миигин туһунан пропаганда статьята, аттынааҕы дойдуга кистэлэн баттааһын уонна социальнай иситиилэргэ массовай хейт уонна травля баар буоллулар.

Олохпун иһин турунуу айманыы, салаастаах сиргэ тиийэр иһин абараанах холомнуулар. Үтүө дьону көрсүү,

сөмөлүөт,

Лондон… уонна бэйэбин саҥатан булар арай хаалара.

Лондонна «The Guest» туспастаах театр постановкатыгар режиссёр Люси Ричардсону уонна кини бүтүн бараанатын кытта үлэлиир дьоллоннум.

Билигин мин соло бырайыакпын үлэлиибин, онто бэйэбин саҥаттан билсиһэбин: бэйэбэр быраастыы гынабын, бэйэбин ылынабын, өйүүбүн уонна кынаттыыбын, урукку курдук бэйэбин буруйдаабаппын.

Мин ааныахха салата тыастаары иһин силигимин тохтоторум да, эрдэйэрим да сөбүгэ суох. Бэйэбин бэлиэтимэксэнэ өйдөтөрөргө уонна ылыннарарга холомуом баҕарбаппын. Травма тустарынан кэпсэтиэп уонна ааспыкка хас даана төннөрүөп баҕарбаппын. Иннинэ миэхэ бэйэбин билсиһэргэ, ыйытыылары туруорарга, туох буолбутун көрөргө уонна тухулаах тухуттарарга хассаан да кэм буолбатах этэ. Миэхэ босхо буолуу уонна ситинэ дьиҥнэри баар ааламаҕа тиийии атын планетаҕа түһэр курдук. Ол да буоллар, урукку курдук, мин уустары, бэрэстэри уонна сутуруулары көрөбүн.

Мин инникигэ тапталлаах, улуу эрэлбэн уонна дириҥ эрэлэн көрөбүн: ким да төрөөбүт культуратынан, тахсыбыт дойдутунан, сааһынан эбэтэр төрөөбүт полунан баайыллыбат. Бидиги дьоннут, тылбытынан бэриэхтээхтэн улуу бир уусуннаахтаахпыт. Бидиги ким буоларбытын эрэй буолбакка, ханнык культураҕа киирэрбитин эмиэ босхоттук талбатарбыт. Мин иһианабын, барыта кыахаллаах уонна бу аалам аймалар буолуу, тулуйааһын уонна бир иккиитин утааныы миэстэлээх, наһаа күттүөх тулуйааһыннаах сир буолуон сөп.

Олох опутун уонна иһирдээги компаһын төтөрүттэн, миигин араар бэрси соло суох буолбут сүрүн ыйытыгар мин түмүгэр хоруйу булбутум. Ыйытыы чабаабыр: бу аалам өсөх туоруохтаах буолуон сөп диэн иһианагын дуо?

Хоруйбун манифеспэр уганным.